Ventilatie in een explosiegevaarlijke omgeving: veiligheid begint bij de juiste installatie

Goede ventilatie is in industriële omgevingen belangrijk voor het afvoeren of verplaatsen van lucht, dampen en andere stoffen. In sommige bedrijfsprocessen speelt daarnaast een extra veiligheidsvraagstuk: er kunnen brandbare gassen, dampen of stofdeeltjes aanwezig zijn die onder bepaalde omstandigheden een explosieve atmosfeer vormen.

In zulke omgevingen kan niet zonder meer iedere ventilator worden toegepast. Apparatuur moet aansluiten op de risico’s van de installatie en de omgeving waarin deze wordt gebruikt.

Wanneer ontstaat explosiegevaar?

Een explosie kan ontstaan wanneer een brandbare stof zich in de juiste verhouding met lucht mengt en vervolgens een ontstekingsbron aanwezig is.

In industriële processen kan het bijvoorbeeld gaan om oplosmiddeldampen, brandbare gassen of fijn stof.

Dat betekent niet dat iedere ruimte waarin dergelijke stoffen voorkomen voortdurend explosiegevaarlijk is. Het risico hangt onder andere af van concentraties, procesomstandigheden, ventilatie en de waarschijnlijkheid dat een explosieve atmosfeer ontstaat.

Daarom wordt binnen risicobeoordelingen gewerkt met zones.

ATEX gaat verder dan alleen de ventilator

Bij explosieveiligheid wordt vaak direct aan speciale apparatuur gedacht. Toch moet het volledige systeem worden bekeken.

Een ventilator kan onderdeel zijn van een groter luchttechnisch proces met kanalen, kleppen, motoren en elektrische componenten. Ook de manier waarop apparatuur wordt geplaatst en onderhouden speelt mee.

ATEX-ventilatoren zijn bedoeld voor toepassingen waarin rekening moet worden gehouden met explosiegevaar.

WTA Luchttechniek geeft bijvoorbeeld aan dat ATEX-uitvoeringen beschikbaar zijn voor verschillende gas- en stofzones bij specifieke ventilatortypen.

Selecteer niet alleen op luchtcapaciteit

Bij een normale ventilatorselectie wordt onder meer gekeken naar het gewenste luchtvolume en de benodigde druk.

In een explosiegevaarlijke omgeving komen daar aanvullende eisen bij. De zone-indeling en eigenschappen van de aanwezige stoffen moeten worden meegenomen.

Ook materiaalkeuze kan relevant zijn. In sommige industriële omgevingen is bijvoorbeeld sprake van corrosieve luchtstromen, waardoor een standaard metalen uitvoering minder geschikt kan zijn.

Een ventilator moet dus passen bij zowel de gewenste luchttechnische prestaties als de omgeving.

Ventilatie kan het risico helpen beheersen

Goede luchtverversing kan een rol spelen bij het beperken van ophoping van bepaalde dampen of gassen.

Daarbij is het belangrijk dat het ventilatiesysteem als geheel correct is ontworpen. Alleen een ventilator met voldoende capaciteit plaatsen zegt nog weinig wanneer de toevoer van lucht of het kanaalontwerp niet klopt.

Ook afzuigpunten moeten logisch worden gekozen. Stoffen kunnen zich afhankelijk van eigenschappen op verschillende plekken concentreren.

Daarom vraagt industriële ventilatie om een systeembenadering.

Onderhoud blijft belangrijk

Een installatie die bij ingebruikname correct functioneert, blijft niet automatisch jarenlang in dezelfde toestand.

Ventilatoren en kanalen kunnen vervuilen, lagers slijten en filters kunnen verstopt raken. Hierdoor veranderen prestaties en kan de belasting op apparatuur toenemen.

Periodieke inspectie en onderhoud zijn daarom belangrijk, zeker wanneer de installatie een rol speelt binnen een veiligheidskritisch proces.

Ook wijzigingen in productie verdienen aandacht. Wanneer een ander materiaal wordt gebruikt of productiecapaciteit sterk toeneemt, kunnen de oorspronkelijke uitgangspunten veranderen.

Specialistische kennis bij de selectie

WTA Luchttechniek is leverancier van ventilatoren en luchttechnische componenten en heeft onder meer kunststof, axiale, radiale en ATEX-uitvoeringen in het programma.

Bij complexere toepassingen is deskundige selectie belangrijk. Het gaat niet alleen om de vraag welke ventilator fysiek past, maar vooral om de combinatie van capaciteit, druk, materiaal en veiligheidsvereisten.

Veiligheid begint vóór de aanschaf

Bij explosiegevaar is een ventilator uiteindelijk één onderdeel van een groter veiligheidsvraagstuk.

Een goede aanpak begint daarom met inzicht in het proces: welke stoffen zijn aanwezig, waar kunnen ze vrijkomen en onder welke omstandigheden ontstaat risico?

Pas daarna kan worden bepaald welke technische maatregelen noodzakelijk zijn.

Door ventilatie vroeg mee te nemen in het ontwerp van een industriële installatie ontstaat een beter afgestemd systeem. Dat helpt niet alleen om lucht effectief te verplaatsen, maar vooral om techniek te laten aansluiten op de veiligheidsvoorwaarden van de productieomgeving.

Goede ventilatie is in industriële omgevingen belangrijk voor het afvoeren of verplaatsen van lucht, dampen en andere stoffen. In sommige bedrijfsprocessen speelt daarnaast een extra veiligheidsvraagstuk: er kunnen brandbare gassen, dampen of stofdeeltjes aanwezig zijn die onder bepaalde omstandigheden een explosieve atmosfeer vormen. In zulke omgevingen kan niet zonder meer iedere ventilator worden toegepast. Apparatuur…